İsKeNdEruN - Dörtyol...

Hatay'ın ilçelerindendir. İskenderun'un kuzeyinde yer alır; ilçe merkezi, Akdeniz kıyısına yakındır. Türkiye'de narenciye üretimi (özellikle Dörtyol mandalinası) ve portakalı ile ünlüdür

Dörtyol'un Tarihçesi Avrupa, Anadolu ve Kafkasya'dan gelip Afrika, Arabistan ve Hindistan yönlerine giden en önemli yol Dörtyol bölgesinden geçer. Tarihsel Kilikya bölgesinin doğu sınırı olan bölge,bir çok önemli olaylara, sayısız kafilelerin ve orduların geçişine, büyük savaşlara tanık olmuştur. Savaşlara en önemli örnek Büyük İskender ile Darius arasında M.Ö. 333 yılında yapılan İssos Savaşı'dır. Bu savaşta,İskender ve orduları Pinaros çayı(Deliçay)civarında beklemişlerdi Pers ordularını.Savaş,Dörtyol ve Erzin'in batısındaki ovada gerçekleşti ve İskender'in son anda kazanmasıyla,buraya İssos kenti inşa edildi. Kurtulus savasi yillarinda ise Fransizlarin isgaline ugradı Dörtyol (11 Aralık 1918). Yıllarca birlikte yaşadıkları Ermenilerin Fransızlarla işbirliği yapmaları işgali kolaylaştırdı. Ancak savunmasiz olan halk daglara cikip mese palamutu ile gunlerini gecirmek zorunda kaldı. Sonra halk bir araya gelip eldeki imkanlar ile bolgeyi dusmandan temizledi(9 Ocak 1922). Kurtulus savaşında Turkiye'de düşmana ilk kurşun Dörtyol'un Karakese köyünde atıldı(19 Aralık 1918). Dörtyol, Hatay'ın anavatana katıldığı 1939 yılına kadar Adana'ya bağlı bir ilçe idi.

İlçe nüfusu 80.000 civarına yaklaşmakta olup yeni yerleşimlerle bu sayının dahada artacağı tahmin edilmektedir. Dörtyol; sırtını dayadığı Nurlarda mavi akdeniz arasında bir yeşillik selidir. Nur dağlarının en yuksek tepesi olan Mığır Dörtyol ilcesindedir.

Dörtyol'da Sanayi,Dörtyolda sanayi giderek artan bir yatırım alanı olmakta ve hatta dünyanın sayılı zenginlerinden Roman Abramovıc Dörtyol'a yatırım yapmaktadır.Rus yatırımcının Dörtyol'a yaptırmış olduğu liman ve fabrikası kullanıma açıldı ve yapılan birçok yatırımlarla birlikte ticaret ve sanayi Dörtyol da büyük iş imkanları açtı.Özellikle 2008 senesinin başlarında metalurjı değer kazandı.Kıyı alanındaki arazilerin maximum seviyesine ulaşmasına 7-8 yıl kaldı.Sanayi körfezde çok çok gelişme kaydetmektedir.Dörtyol, Belen, İskenderun ve Çevresindeki firmalara

MİLLİ MÜCADELEDE İLK KURŞUN VE KARAKESE

KARA HASAN PAŞA (1891 - 1936)
(Dörtyol'un Milli Kahramanı.)
(En Büyük Çete Reisi)

Milli Mücadelede İlk Kurşunu Sıkan
Mehmet Çavuş (KARA)
( 1894 - 1962 )

1. Dünya Savaşı'nın sona ermesi ve Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından, yöreden göç ettirilen Ermenilerin, Fransızların desteğinde geri döneceği ve yöreyi işgal edeceği söylentileri yayılmıştı.
11 Aralık 1918'de Dörtyol'u işgal eden Fransızlar, bu işgalde dört yüz Ermeniden oluşan bir Fransız taburundan faydalanmışlardır. Bu işgal birliklerine bağlı askerler, Türklere ait on iki evi basarak eşya ve paralarını gasbetmiş, bir kadını boğazından yaralamış ve Osmanlı jandarmasını kasabadan çıkarmışlardı.
İşte Ermeni şiddet hareketlerinin daha önceleri Türkler arasında yol açtığı hoşnutsuzluk, Ermenilerin Fransızlar desteğinde bölgeyi işgal edeceği söylentilerinin yayılması ve gerçekten de, Fransızların işgal sırasında Fransız askeri üniforması giydirdikleri Ermenilere, işgal kuvvetleri arasında yer vermeleri ve bunların işgalle birlikte hareket, gasp, yaralama olaylarına girişmeleri, Türklerin, Ermenilerle birlikte Dörtyol,Adana ve havalisini işgal eden Fransızlara da sert tepkiler göstermesine yol açmıştır. Fransızlar, işgalden sonra, daha önce Suriye ve Lübnan'a göç ettirilen Ermenileri, Dörtyol'a ve yörenin diğer şehirlerine naklederek yerleştirdiler. Az zamanda Dörtyol'a yerleştirilen Ermenilerin sayısı on iki bin kişiye ulaştı.
Kısa zaman sonra, Dörtyol ve yakınlarına yerleştirilmiş olan sivil Ermeniler de, Fransız işgal kuvvetlerinden cesaret ve destek alarak, Dörtyol civarındaki köylere baskınlar düzenlemeye başladılar. Bunların yaptığı zulümlerden ve işkencelerden bıkan ve endişe içinde sıranın kendilerine geleceği günü bekleyen Dörtyol'a bağlı Özerli Köyü halkından Hacı Hüseyin Oğulları'ndan Emin Hoca başkanlığında üç kişilik bir heyet de, bölgenin İngiliz Komutanlığına müracaat etti. Heyet, köylerinin ve çevrenin, Fransızlar ve özellikle Ermeni zulmünden korunmasını istedi. Bunun üzerine, İngiliz Komutanlığı, Hintli Müslümanlardan oluşan bir müfrezeyi Dörtyol'a gönderdi. Bu müfreze, asayiş ve sükuneti geçici bir zaman için sağlamayı başardı. Fakat, bir süre sonra,
Fransızlar ve Ermeniler, Özerli Köyü'ne saldırdılar ve halka hakaret ettiler. Bu kötü tutum ve hakaretlerine tahammül edemeyerek karşı koyan Özerli Köyü İhtiyar Heyeti'den Muhtar Şeyhmuzzade (Şeyh Musazade), Mehmet Ağa ile üye Abdülkadir Ağazade Yusuf Ağa'yı elleri bağlı olarak, Fransız işgal komutanının kapısı önünde süngü ile şehit ettiler. Ayrıca Ermeniler, Türklere ait hayvanlara el koyarak, zorla götürmek istediler. Buna katlanamayan Ömer Hoca Oğlu Mehmet Çavuş (Mehmet KARA), kavga yapar, Karakese Köyü'ne kaçar. Ermenilerin bu olayı Fransızlara bildirmesi üzerine, sayıca daha fazla bir müfreze ile Karakese Köyü'ne taarruza geçen Fransız ve Ermenilere karşı köylüler taştan kurdukları barikatla yolu kapatarak ve silahla ateş açarak karşı koydular. ''İlk Kurşun'u'' sıkan ve ''Ateş'' emrini veren Ömer Hocaoğlu Mehmet Çavuş'tur. Beklemedikleri bu mukavemet karşısında şaşkına dönen Fransızlar, Dörtyol'daki karargahlarına çekilmek zorunda kaldılar (19 Aralık 1918).
Yakın zamana kadar Milli Mücadele'de ''İlk Kurşun'un '' İzmir'in işgali sırasında Hasan Tahsin (Asıl adı Osman Nevres)'in Yunanlılara attığı kurşun,Milli Mücadele'nin İlk Kurşunu olarak biliniyordu. Son yıllarda yapılan araştırmalarda, Milli Mücadele'de düşmana karşı sıkılan ''İlk Kurşun'un,(İzmir'in 15 Mayıs 1919'daki Yunanlılara sıktığı ilk kurşundan 5 ay önce) Dörtyol'da 19 Aralık 1918'de Mehmet Çavuş (Mehmet KARA) tarafından atıldığı ortaya çıkmıştır.
Bu çarpışmaların ardından Dörtyol'a dönen Fransız askerleri, Jandarma Komutanı Teğmen Hasan'ı sebepsiz olarak ağır şekilde yaraladılar.
Dörtyol civarındaki Çaylı Köyü'nde Mehmet (Osmanoğlu lakaplı) oğlu Mustafa da Kurtkulağı Köyü'nde şehit edildi. Bu ve buna benzer haksız davranışların devamı, Türk halkını direnişe sevketti. Yöre halkı canını ve namusunu kurtarmak için her türlü imkanını kullanarak silah satın almaya başladı.Kara Hasan da Fransızlardan kardeşinin intikamını almak için Kuzuculu Köyü'nde bir teşkilat kurarak direnişe geçti. Mal ve hayvanlarını satarak silahlanan yöre insanları da Kara Hasan'a katıldılar. Böylece, zamanla sayısı 300-400'e varan bir milli teşkilat ortaya çıktı.1919 yılı başlarında harekete geçen Kara Hasan Paşa ve çetesi de, Türkiye'de işgal güçlerine karşı milli direnişi ilk başlatan teşkilat olmuştur.
Kara Hasan'a halk ''PAŞA'' unvanını verir. Çetesi de ''Kara Hasan Paşa Çetesi'' olur. Kara Hasan Paşa artık Fransız ve Ermenilerin korkulu rüyası olmuştur.Kara Hasan Paşa,
halkın dilinde bir milli kahramandır artık. Çetesi ile Gavur Dağları, Antakya, Adana, Maraş, Antep, Osmaniye, Ceyhan dolaylarında Fransızlara baskınlar yapıyordu. Türklerin can, mal ve namuslarını korumaya çalışıyordu. Kara Hasan Paşa, Türkiye'nin en büyük Kuvay-i Milliye Teşkilatını kurarak Fransız ve Ermenilerle mücadele ederek 9 Ocak 1922'de düşmanların bu vatan topraklarından kovulmasını sağlamıştır.

Atatürk, Dörtyol'da (15 Şubat 1931)

Ulu Önder Atatürk Dörtyol’a üç kez geldi Türkiye‘de Milli Mücadelenin ilk defa 19 Aralık 1918 tarihinde Dörtyol’da atılması Atatürk’e sevinç ve güven vermiş Atatürk Dörtyol’a 14 Ocak 1925’te, 17 Mayıs 1926 ve 15 Şubat 1931 tarihlerinde geldiği belirtilmektedir. Dörtyol’a geldiğinde halka da hitap eden Atatürk askeri hastaneyi ziyaret edip gezdikten sonra Dörtyollu Resul Ağa, ”Paşam zatı alinizin bu memlekette bir taşı toprağı olmalıdır der. Atatürk ne gibi diye sorar. Resul ağa‘da eli ile karşı tarafı portakal bahçelerini ve evi göstererek “sizin olsun paşam” der. Atatürk’te peki diyerek kabul eder. Dörtyol’da bulunduğu süre içerisinde Atatürk çok sevdiği çete reislerinden Deli ağanın evinde kalırdı. Atatürk’ün ”Benim Türkiye’de sadık dostlarım Dörtyol’da dır.” Diye konuştuğu, Kız kardeşi Makbule hanım içinde,”Ölene kadar Burada yaşasın” dediği belirtilmektedir. Atatürk’ün Dörtyol da ki evi taş bina üzerine kurulmuş iki katlı ve üzeri tahtalı köşk şeklinde idi. Bu evi kız kardeşi Makbule hanıma vermişti. Makbule hanım Dörtyol da kaldığı süre içerisinde Hatay’ın dört bir yanından Kırıkhan’ı Erzin’i Antakya’sı İskenderun’u birçok yerden gelen davetlere giderdi. Makbule hanım bu davetlere giderken de arabasına ekmek doldurur yolda gördüğü fakire çobana ekmekleri dağıtırdı. Makbule hanım yaşadığı süre içerisinde Atatürk için Dörtyol büyük camide devamlı mevlit okuturdu.

Atatürk’ün Dörtyol’u sevmesi geldiği ilçede gezmesi ve portakal bahçelerinden kokan o güzelim kokuları kokladığı zaman kız kardeşi Makbule hanıma da burada kalmasını söylemiş. Dörtyol’a Atatürk’ün hayata gözlerini kapattıktan sonra gelen ve kalan Makbule Hanım küçük ama şirin ilçede çok güzel gönler yaşamış. Atatürk’ün Selanik‘te birlikte karga kovaladığı dayısı Abdurrahman Aldırma’da 1938 yılında tayini Dörtyol Tren İstasyonu İşletme Müdürlüğüne çıkmış. Tayini nedeniyle bu şirin ilçeye gelen dayı Abdurrahman Aldırma buraya yerleşmiş. Dayı’nın Metin, Melih ve Mete İsminde üç oğlu vardı. Bu üç oğullarından da Atatürk’ün kanını taşıyan Metin’den Feyzullah ve Figen isimli iki çocuk, Melih’ten Hasan, Sadullah, Ayşe ve Funda isimli dört çocuk ve Mete’den de olma Serap, Zeynep ve Abdurrahman isimli üç çocuk doğmuş. Günümüzde Metin, Melih ve Mete kardeşler hayatını kaybetmiş. Atatürk’e benzerliği ile en son hayata gözlerini yuman 2003 yılında Metin Aldırma olmuş.